Καταχρηστικός ο εκτοκισμός του συνολικού κεφαλαίου του δανείου με την πρώτη ανάληψη σε περίπτωση σταδιακής εκταμίευσης

29-08-2013

Καταχρηστικός έχει κριθεί ο όρος στεγαστικού δανείου που προβλέπει ότι ο δανειολήπτης θα πρέπει να καταβάλει τόκους για όλο το ποσόν του δανείου με την κατάθεσή του σε δεσμευμένο λογαριασμό του δανειολήπτη, από τον οποίο η  αποδέσμευση γίνεται σταδιακά, σύμφωνα με την πρόοδο των υπολειπόμενων εργασιών στο ακίνητο. Δεν έχει μάλιστα σημασία για την καταχρηστικότητα της πρακτικής αυτής αν η κατάθεση στο δεσμευμένο λογαριασμός είναι έντοκη.

Η επιβάρυνση του δανειολήπτη με τόκους, μολονότι δεν κάνει χρήση του ποσού του δανείου, αντιστρατεύεται την ίδια τη φύση της σύμβασης δανείου, όταν λογίζεται με αυτό, ότι το δάνειο έχει χορηγηθεί στον δανειολήπτη, ενώ ο τελευταίος δεν διαθέτει  και δεν εκμεταλλεύεται το κεφάλαιο του δανείου. Η φύση και ο σκοπός του δανείου ενέχουν στο εννοιολογικό τους περιεχόμενο την παράδοση των χρημάτων στον δανειολήπτη. Σύμφωνα με το άρθρο 806 ΑΚ το δάνειο καταρτίζεται in re με την κατά κυριότητα μεταβίβαση των χρημάτων στον οφειλέτη. Η κατάθεση σε δεσμευμένο αλλά έντοκο λογαριασμό δεν αποκαθιστά τη διατάραξη της συμβατικής ισορροπίας σε βάρος του οφειλέτη, η ωφέλεια του δανειολήπτη από τους τόκους καταθέσεων δεν μπορεί να συμψηφιστεί με το κέρδος που αποκομίζει η τράπεζα, η οποία μάλιστα όχι μόνο δεν έχει αποστερηθεί το κεφάλαιο, αλλά και συνεχίζει να το εκμεταλλεύεται. Ο δανειολήπτης οφείλει τόκους μόνο για το μέρος του δανείου που κάνει πραγματική χρήση.

Για το παραπάνω ζήτημα έχουν ήδη εκδοθεί τρεις αποφάσεις του Αρείου Πάγου επί υποθέσεων του γραφείου μας, οι οποίες κηρύσσουν τον παραπάνω τραπεζικό όρο καταχρηστικό (ΑΠ 2123/2009, ΔΕΕ 2010,  714 επ.) και κάνουν δεκτές αξιώσεις των δανειοληπτών για επιστροφή των τόκων που κατέβαλαν για τα δεσμευμένα ποσά του δανείου (ΑΠ 1196/2010, ΔΕΕ 2010, 1310 επ, ΕΕμπΔ 2011, 66 επ, ΝοΒ 2011, 328 επ. και ΑΠ 7/2011).

(ενδεικτικές αποφάσεις)