Ο Υπουργός Ανάπτυξης, κάνοντας χρήση της εξουσιοδοτικής διάταξης του άρθρου 10 παρ. 21 Ν. 2251/1994, με την έκδοση των με αριθμό Ζ1 - 798 (ΦΕΚ Β 1353/11.07.2008) και Ζ1 – 21 (ΦΕΚ Β 21/18.01.2011) Υπουργικών Αποφάσεων, απαγόρευσε τη χρήση και διατύπωση στις τραπεζικές συμβάσεις των παρακάτω γενικών όρων συναλλαγών που έχουν κριθεί καταχρηστικοί με δικαστικές αποφάσεις.
Όλοι οι όροι που αναφέρονται παρακάτω έχουν κριθεί καταχρηστικοί σε συλλογικές αγωγές που χειρίστηκαν οι δικηγόροι μας. Μολονότι οι παρακάτω αποφάσεις αναφέρονται σε καταναλωτικές συμβάσεις, γίνεται δεκτό ότι οι εν λόγω όροι είναι καταχρηστικοί και στην περίπτωση επαγγελματικών συμβάσεων, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο λήπτης επαγγελματικού δανείου ή πίστωσης – όπως και οι εγγυητές – θεωρούνται ως τελικοί αποδέκτες αυτών καταναλωτές (ΟλΑΠ 13/2015). Μετά την τροποποίηση του άρθρου 2 του Ν. 2251/1994 από το Ν. 4512/2018 τούτο ισχύει, όσον αφορά τις μελλοντικές συμβάσεις, καταρχήν για τις μικρές επιχειρήσεις.
Ειδικότερα, ο εν λόγω κατάλογος περιλαμβάνει τους ακόλουθους όρους:
1) Σε συμβάσεις στεγαστικών δανείων [κυμαινόμενου επιτοκίου]:
α) όρος που προβλέπει την είσπραξη από το Πιστωτικό Ίδρυμα εξόδων "χρηματοδότησης", "προέγκρισης δανείου", ή "εξέτασης αιτήματος δανείου", κλιμακούμενων ανάλογα με το ποσόν του δανείου,
β) όρος που προβλέπει την επιβολή ποσού "προμήθειας" ή "εξόδων φακέλου",
γ) όρος που προβλέπει ότι σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής εκ μέρους του καταναλωτή οποιασδήποτε δόσης, ή μέρους αυτής, ή των τόκων, ή των εξόδων το Πιστωτικό Ίδρυμα δύναται να καταγγείλει την σύμβαση δανείου και να ζητήσει το σύνολο του ανεξόφλητου ποσού μαζί με τους αναλογούντες τόκους υπερημερίας.
δ) όρος που προβλέπει ως πρόσθετη ασφάλεια την εκχώρηση και μεταβίβαση στο Πιστωτικό Ίδρυμα των μισθωμάτων επί εκμισθωμένου από τον καταναλωτή ακινήτου, εφόσον το πιστωτικό ΄ίδρυμα απαιτεί επιπλέον από τον καταναλωτή να εγγράψει υπέρ αυτού προσημείωση υποθήκης για ποσό που υπερκαλύπτει το ύψος του δανείου, να διατηρεί το ακίνητο ασφαλισμένο με δικαιούχο του ασφαλίσματος το ίδιο το Πιστωτικό ίδρυμα και να συνυπογράψει τη σύμβαση δανείου ως εγγυητής τρίτο πρόσωπο,
ε) όρος που προβλέπει την παραίτηση του εγγυητή από τα ευεργετήματα και τις ενστάσεις που του αναγνωρίζουν τα άρθρα 862 - 868 Α.Κ., όπως εκάστοτε ισχύουν,
στ) όρος που προβλέπει υπολογισμό των τόκων με βάση έτος 360 ημερών αντί του ημερολογιακού έτους,
ζ) όρος που προβλέπει ότι σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης μερικώς ή ολικώς του κεφαλαίου "του δανείου με κυμαινόμενο επιτόκιο", η οποία πραγματοποιείται μετά τον πρώτο χρόνο σύναψης της σύμβασης και εφόσον δεν υπάρχει καθυστέρηση οφειλής, ο καταναλωτής θα καταβάλει ως αποζημίωση στο πιστωτικό ίδρυμα ποσό ίσο με ποσοστό επί του κεφαλαίου που καταβάλλεται πρόωρα, ή τόκους ορισμένων μηνών επί του κεφαλαίου αυτού. Επίσης, κάθε όρος που εξαρτά την άσκηση του προαναφερόμενου δικαιώματος πρόωρης εξόφλησης από οποιοδήποτε αντάλλαγμα.
{Επισημαίνεται, εκτός του περιεχομένου των παραπάνω Υ.Α., ότι Καταχρηστικοί είναι οι παραπάνω όροι και για τις συμβάσεις δανείων με σταθερό επιτόκιο με την ακόλουθη επιφύλαξη: Ο όρος που προβλέπει σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης μερικώς ή ολικώς του κεφαλαίου "του δανείου με σταθερό επιτόκιο", ότι ο καταναλωτής θα καταβάλει ως αντάλλαγμα ή αποζημίωση στο πιστωτικό ίδρυμα ορισμένο ποσόν που καταβάλλεται πρόωρα, ή τόκους ορισμένων μηνών επί του κεφαλαίου αυτού ή άλλη επιβάρυνση, μπορεί επίσης να είναι καταχρηστικός. Η επιβάρυνση ή αποζημίωση θα μπορούσε να δικαιολογηθεί μόνο στην περίπτωση που οι αντίστοιχες χορηγήσεις της τράπεζας κατά το χρόνο της πρόωρης αποπληρωμής πραγματοποιούνται με χαμηλότερο επιτόκιο από το αυτό του δανείου που πρόωρα αποπληρώνεται και σε κάθε περίπτωση οριοθετείται από τη διαφορά που προκύπτει για το εναπομένον χρονικό διάστημα σταθερού επιτοκίου (βλ. λήμμα «πρόωρη εξόφληση»)}.
η) όρος που προβλέπει, στην περίπτωση στεγαστικού δανείου που χρησιμοποιείται για κατασκευή ή ανέγερση κατοικίας, ότι το δάνειο θα κατατίθεται σε δεσμευμένο λογαριασμό του οφειλέτη και ενώ η αποδέσμευση γίνεται σταδιακά, ανάλογα με την πρόοδο των εργασιών, ο δανειολήπτης επιβαρύνεται με τους τόκους του δανείου από την ημέρα που κατατίθεται το ποσόν στο δεσμευμένο λογαριασμό. Ο όρος απαγορεύεται ανεξάρτητα αν το ποσόν που κατατίθεται στο λογαριασμό του δανειολήπτη εκτοκίζεται με τόκο καταθέσεως.
2) Σε συμβάσεις χορήγησης πιστωτικών καρτών:
α) όρος που προβλέπει ότι σε περίπτωση ανάληψης μετρητών από κατάστημα ή Αυτόματο Ταμειολογικο Μηχάνημα (ATM) του ίδιου πιστωτικού ιδρύματος την καταβολή προμήθειας ή λειτουργικών εξόδων στο πιστωτικό ίδρυμα,
β) όρος που προβλέπει ότι ο συμβατικός τόκος με τον οποίο θα χρεώνεται ο λογαριασμός του κατόχου πιστωτικής κάρτας στις περιπτώσεις τμηματικών εξοφλήσεων (καταβολών σε δόσεις) μπορεί να μεταβάλλεται από το Πιστωτικό ίδρυμα, χωρίς να καθορίζονται κριτήρια ειδικά εκ των προτέρων, ορισμένα και εύλογα για τον καταναλωτή,
γ) όρος που προβλέπει την αποκλειστική αρμοδιότητα δικαστηρίων συγκεκριμένης πόλης για την επίλυση διαφορών που θα προκύπτουν από την σύμβαση μεταξύ Πιστωτικού Ιδρύματος και καταναλωτή,
δ) όρος που προβλέπει ότι αν, εντός συγκεκριμένης ταχθείσας από το πιστωτικό ίδρυμα προθεσμίας από την λήψη του Μηνιαίου Λογαριασμού (ή και άλλης ειδοποίησης οποτεδήποτε, για την πληρωμή οφειλής σχετικής με την κάρτα) ο κάτοχος ή ο συνοφειλέτης δεν αμφισβητήσει το σύνολο του ποσού και δεν προτείνει τις βάσιμες αντιρρήσεις του, λογίζεται ότι αποδέχθηκε όλες τις εγγραφές που έγιναν καθώς και το χρεωστικό του υπόλοιπο και δεν έχει πλέον το δικαίωμα να το αμφισβητήσει,
ε) όρος που προβλέπει ότι το πιστωτικό ίδρυμα δύναται να καταγγείλει οποτεδήποτε, χωρίς προειδοποίηση ή αιτιολόγηση τη σύμβαση πίστωσης με τον κάτοχο (ή και να απαγορεύσει οποιαδήποτε χρήση της κάρτας) καθώς και να τροποποιεί μονομερώς οποιοδήποτε όρο της σύμβασης,
στ) όρος που προβλέπει την επιβάρυνση του καταναλωτή με ποσό προμήθειας ή εξόδων για την χορήγηση από το Πιστωτικό Ίδρυμα βεβαίωσης οφειλών,
ζ) όρος που προβλέπει την αναπροσαρμογή του ύψους της ετήσιας συνδρομής πιστωτικής κάρτας, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του κατόχου της.